SOMUNCU BABA'NIN BİZE KADAR ULAŞAN ESERLERİ

Somuncu Baba, zahirî ve bâtınî ilimlerdeki derin bilgisine rağmen, çok az eser vermiş veya çok az eseri bize ulaşmış bir allâmedir. Bir araştırmacının kaydettiği gibi, onun fazla eser vermiş olmaması, daha evvel işaret ettiğimiz melâmet meşrebinden de kaynaklanmış olabilir. Nitekim onun yanında yetişmiş bulunan ve halifesi olan Hacı Bayram-ı Veli    de,    müderris   olmasına    rağmen   eser   yazmamış   ve    hatta Muhammediyye mü'ellifi halifesi Yazıcıoğlu, eserini kendisine takdim ettiğinde, "Mehmed, bununla uğraşacağına bir gönül hakketseydin; bir gönle girip onun terbiyesiyle meşgul olsaydın, daha iyi olmaz mıydı?" diyerek kendi düşüncesini de dile getirmiştir¹.

Bu zikredilen hakikata rağmen, Somuncu Baba'nın bize kadar ulaşan şu eserleri mevcuttur:

 I  - "ŞERH-İ HADİS-İ ERBA' ÎN" ADLI ESERİ

 II - "ZİKİR RİSÂLESİ "ADLI ESERİ

 III - "SİLÂH'UL - MÜRÎDÎN "ADLI ESERİ

"ŞERH-İ HADİS-İ ERBA' İN" ADLI ESERİ

Kısaca Tanıtımı: Önemle ifade edelim ki, Somuncu Baba'nın bu eseri ile ilgili iki ilmî araştırma yapılmıştır ve eser Türkçeye de, Şerhi ile birlikte kazandırılmış bulunulmaktadır. Biz, yapılan bu çalışmalardan da istifâde ederek, Risale hakkında tanıtıcı bilgi vermeye çalışacağız.

Somuncu Baba'nın en çok bilinen eseri "Şerh-i Hadis-i Erba'în" adlı 40 hadisi toplayan küçük bir Risâle'sidir. Hz. Peygamber'in, "Ümmetim için benim sünnetimden kim kırk hadis hıfz ederse, kıyamet günü onu şefâ'atıma dâhil kılarım"²; "Benim sözümü dinleyip belleyen ve bellediklerini aynen başkalarına tebliğ edenlerin Allah yüzlerini ağartsın.."³ hadislerinde ifade edilen müjdelere nail olmak ümidiyle, büyük İslâm âlimleri, ahlâk, ibâdet ve mu'âmelâta dâir kırk hadisi cem' etme ve bunları şerh eyleme âdetinde adetâ yarışmışlardır. İşte Somuncu Baba da bunlardan biridir. Mukaddimede maksadını şöyle anlatmaktadır:

"Nebî (SAV), sahabelerine kendisinin tebliğ ettiği âyetleri ve dine âit hakikatleri, kendilerinden sonra gelenlere anlatmaları için tavsiyelerde bulunmuştur. Nitekim, "Bir âyet ve hadis de olsa, benden duyduklarınızı tebliğ ediniz" ve "Allah, benden bir sözü duyan, onu hıfzedip olduğu gibi bir başkasına tebliğ eden kimsenin yüzünü ağartsın." ve benzeri hadisler, sünnetinin ihyâsı ve i'lây-ı kelimetullahın icrası için söylenmiş sözlerdir. Bu fakir ve günahkâr Hâmid bin Musa El-Kayserî'ye de bir kısım sâlih  kimseler ve dostlarından bazıları, Hz. Peygamber'in bu emrine imtisal için 40 hadisi toplamasını tavsiye etmişlerdir. Ben de bu duaya mazhar olabilmek için, bu isteklere uyaraka böyle bir Risale hazırladım."¹.

Risâle'de yer alan 40 hadisden 16'sı, Buhari ve Müslim'in ittifakla rivayet ettikleri hadislerdir; sadece Buhari'nin rivayet ettiği hadis sayısı 5 ve sadece Müslim'in rivayet ettiği hadis sayısı 11'dir. Bunların toplamı 32 eder ki, ihtiva ettiği hadislerin sıhhat derecesi, bu nisbetten anlaşılır. Geriye kalan 8 hadisden 4'ü Sünen-i Erba'a'da yer alırken, 4'ü Kütüb-i Sitte dışındaki eserlerde bulunmaktadır².

1 - Yılmaz, Somuncu Baba, 21-22

2 - Suyûtî, Celâlüddin, El-Câmı"us-Sağîr, VI, sh. 119, Hadis No: 8636-8637

3 - Suyûtî, Celâlüddin, El-Câmi'us-Sağîr.lV, sh. 284, Hadis No: 9264