 |
|
 |
|
|
GAVS-ÜL A’ZAM ŞEYH HAMİDİ VELİ (SOMUNCU BABA) KADDESELLÂHÜ SIRRUHÜL ÂLİ İsmi şerifleri hamid lakabı Somuncu Baba diye şöhret bulmuştur.Hicri 730/1331 yılında Kayseri’nin (Akçakaya) köyünde dünyaya geldi.Babası Şeyh Şemseddin Musa aslen Türkistanlı olup Kayseri’ye gelerek yerleşmiş.Somuncu Baba ilk tahsilini babasından yapmıştır.Babasının vefatından sonra ilmini daha geliştirmek ve tasavvufi bilgilerini arttırmak için Kayseri’den Şam’a giderek (Bayezidi Bestami tekkesinde) bulunan tarikat pirleri ile sohbetlerde bulunarak uzun zaman riyazetler yaptı ve Bayezidi Bestami’nin ruhaniyetinden üveysi olarak mana aleminde terbiye gördü.Hızır Aleyhisselam ile görüşüp ondan ilmileddünni nin esrarını aldı. Manevi bir emir üzerine Tebrize ve Tebrizden de Erdebil’e giderek zamanın Gavs-ı Şeyh Safiyüddün İshak’ın torunu hoca Alaeddin Erdebiliye teslim oldu.Bir müddet sonra Alaeddini Erdebili‘nin huzurundan tam manasıyla kâmil ve hakikati Muhammediyeyi hamil olarak ayrıldı ve makamı (Kutbiyyette)iken Bursa ’ya geldi.Fakat bir ümmi gibi hareket edip,ilminin varlığını kimseye söylemedi.Bursa ‘da çilehanesinin yanına açtığı iki küçük fırında pişirdiği bereketli ve lezzetli ekmeklerle halk arasında sevildi.Merkebiyle dağdan odun getirir onunla ekmek pişirirdi somunlar mü’minler diye çarşı pazarda tahta üzerinde halka ekmek arz ederdi.Onun için ona ‘ekmekçi dede’ derlerdi. Peygamberimiz (S.A.V.) mana aleminde Emir Sultana bir Ulu Cami inşa edilsin buyurması üzerine öyle acayip bir bina yapıldı ki gökte melekler dahi binasına tahsin ve üstadının hüsnü sanayığına ‘aferin’dediler.Bursa’nın Kutbu Üftade Hazretlerinin keşfine göre beşinci makam olduğu bildirildi.Camii inşaa edilip bittikten sonra bir cuma günü açılış merasimi yapılacağı ilan edildi.O gün Yıldırım Beyazıd damadı Seyyid Emir Sultan ,Molla Fenari ve diğer zevatı kiram camiyi doldurdular.Hafızlar Kur’anı Kerim tilavetini tamamladıktan sonra ilk hutbenin okunmasını padişah Emir Sultan’a emir etti.Padişahın(Gavs-ı zaman şimdi aramızdadır) o,varken imamet ve vaizliği bizim yapmamız uygun olmaz deyip Somuncu Babaya işaret buyurdu.Somuncu Baba ayağa kalkarak minbere doğru yürüdü.Emir Sultan’ın yanına gelince ,-ey emirim niçin böyle yapıp beni ele verdiniz dedi.Senden ileri bir kimse göremediğim için öyle yaptım cevabını verdi.Minbere çıkan Somuncu Baba ,bazı alimler süre-i fatihanın tefsirinde müşkilat çekerler onun için bu surenin tefsirini yapalım diyerek Molla Fenarinin (Seb-ul Mesani) isminde yazmaya devam ettiği fatiha tefsirindeki müşkilatı nuru velayet ile bilip 20 ana ilim üzerine 7 türlü tefsirini yaptı.İlk tefsiri bütün cemaatin hepsi anladı.İkinciyi cemaatin bir kısmı anladı,üçüncüyü alim olanlar anladı,dördüncü ve sonraki tefsirleri anlayan yok idi.Cuma namazından sonra cemaat Somuncu Baba’nın elini öpmekle şereflendi.O gün Somuncu Baba Hazretlerinin meclisinde 70 kişi Cezbe-i Rahman vasıl oldu.Alleme-i zaman Molla Fenari Somuncu Babanın bu ilim ve irfanı karşısında hayran kalmış namazdan sonra Somuncu Babanın evine giderek bizde sizin gibi ehli ilim ve irfan sahibi nasıl oluruz sorusuna merkebe tersleme binip Bursa sokaklarında dolaşırsın ilk iş nefsi terbiyeden başlar.Matlubun hasıl olur deyince Molla Fenari bir miktar tefekkür edip nefsim bunu kabul etmedi der.Somuncu Baba tenezzül eyleyip buraya kadar geldiniz bizim ilmimizden müstefit ol diye bir nefes eyler.Molla Fenari ol nefesin tesirinden sure-i fatiha üzerine öyle bir tefsir yazdıki sonra gelen alimler anlamakta güçlük çekti.Molla Fenari 5 bin akçem vardır,helal kazanılmış bir paradır.Bu hususta hiç şüpheniz olmasın size hediye ediyorum dedi.Şüpheden uzak olduğunu nereden biliyorsun diyen Somuncu Baba 5 bin akçenin içinden 1 akçesiyle ot alıp bizim merkebimiz yiyecekmi görelim dedi.Müridler o bir akçeyle ot alıp getirdi,merkebin önüne koydu merkep otu kokladıktan sonra yemedi döndü üzerine bevl etti.Somuncu Baba Ulu Camideki vaaz ve hutbesinden sonra (Sırrımız faş olup herkes tarafından anlaşıldı)diyerek bir sabah erkenden yanına Ak Şemseddin ,Kara Şemseddin,Ak Bedrettin,Kızılca Bedrettin,Muslihıddini,Karamani ve Hacı Bayramı Veli’yi alarak yola çıktı.Somuncu Baba’nın Bursa’yı terk etmekte olduğunu işiten Molla Fenari koşarak bir çınarın yanında arkasından yetişti,gitmeyip Bursa’da kalması için çok yalvardı fakat kabul ettiremedi sonunda Bursalılar’a dua etmesini istedi.Somuncu Baba bu çınarın yanında Bursa’ya yönünü dönerek Feyizli,bereketli bir şehir olması ve yeşil olarak kalması için dua etti,vedalaşarak ayrıldılar.Bu çınarın bulunduğu bölgeye(Dua Çınarı) denildi.Somuncu Baba Bursa’da 41 yıl kadar kaldı bir daha dönmemek üzere Bursa’mızdan uzaklaştı gitti.Yanına aldığı Müridleri ile beraber Aksaray’a geldi.Hamid Aksaray’yı diye şöhret buldu.Aksaray’da Allahü Teala’nın emir ve yasaklarını bildirmek için uğraştı bir müddet Aksaray’da kaldıktan sonra büyük oğlu Yusuf-i Hakiki’yi Aksaray’da bıraktı.Küçük oğlu Halil Taybi-yi ve Hacı Bayramı Veli’yi yanına alarak Şam’a gitti.Oradan Medine-i Münevvere ye ve Mekke-i Mükerremeye gidip hac farizasını ifa etti.Hac dönüşünde Somuncu Baba Hacı Bayramı Veli’yi halkı irşad etmeye Ankara’ya gönderdi.Kendisi küçük oğlu Halil Taybi ile Malatya’nın Darende kazasına yerleşti.Hicri 815/1412 yılında bir gün dostları ve talebeleriyle helalaştı iki rekat namaz kıldıktan sonra uzun uzun dua etti ve kelime-i şahadet getirerek dünyadan intikal etti.80 yaşına kadar mütevazi bir hayat sürdüğü bilinmektedir.Rahmetüllahi Aleyh rahmeten vasiah.Cenaze namazını Hacı Bayram Veli kıldırdı.Nurlu kabirleri darendede Şeyh Hamidi Veli Camii içinde oğlu Halil Taybi ile yan yana yatmakta.Türkiye’nin her tarafından ziyaretçiler dolup taşmaktadır.Somuncu Babanın temiz neslinden Osman Hulusi Efendi tarikattaki usul ve adabı sürdürmüş 14.06.1990 yılında dünyadan intikali ile el-an hayatta olan oğlu Hamid Efendi tarafından devam ettirilmektedir. Somuncu Baba’nın okuduğu bir Kaside ;
Cenab-ı Hak ( CC ) bu pür kusür turabı babı evliya Necdeti kabirde mahşerde cenneti Alada onların cematiyle Haşru ve Cem eylesin. Amin bi hurmeti seyidi mürselin. DERLEYEN NECDET TOPSEVER |
|